Ontwerpwedstrijden - Panorama Westervoort Mosterdhof
 
Colofon | Disclaimer | Over Ons | Contact

Panorama Westervoort Mosterdhof

Gemeente Westervoort schrijft i.s.m. Vereniging van Wijk Mosterdhof (in oprichting), Woningcorporatie Vivare, Waterschap Rijn en IJssel, Energiebespaarhuis.nl, Han van Ardenne Architects, Provincie Gelderland en Rivierklimaatpark IJsselpoort een prijsvraag uit. Deelname staat open voor teams met tenminste één ontwerper (architect, stedenbouwkundige, landschapsarchitect, interieurarchitect), die is geregistreerd in het Nederlands Architectenregister, dan wel een vergelijkbaar buitenlands register.
Op basis van motivatie en portfolio selecteert de jury maximaal drie teams voor deelname aan de prijsvraag.

De opgave:
De Mosterdhof in Westervoort is begin jaren zeventig van de vorige eeuw tot stand gekomen en wordt begrensd door de Dorpstraat, de Brugweg en de IJsseldijk, die de wijk van de uiterwaarden scheidt. De wijk kreeg het predicaat Experimentele Woningbouw, een eretitel voor vernieuwingen die bijdroegen aan een betere woonkwaliteit. De wijk werd geprezen om onder andere de scheiding van voetgangersgebied en rijverkeer en de combinatie van eengezins- en seniorenwoningen. Het is een echte bloemkoolwijk, waar oriëntatie niet voor iedereen duidelijk is. De Mosterdhof ligt ideaal ten opzichte van het centrum, NS-station, Arnhem en snelwegen. De wijk telt circa 685 inwoners en 270 woningen. De woningvoorraad bestaat vooral uit koopwoningen in het segment tussen de € 175.000 en € 200.000. Het gemiddelde geregistreerde energielabel is D tot C. Aan de IJsseldijk en de Dorpstraat staan nog ongeveer 30 woningen uit verschillende bouwjaren en segmenten. Tegelijkertijd ligt de wijk prominent aan de IJssel achter de dijk. De dimensie van de uiterwaarden en de directe omgeving van de Mosterdhof zijn gescheiden werelden. Voor de uiterwaarden is een Intergemeentelijke Structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort in de maak om het gebied aan te passen aan een veranderend klimaat.
De trots en de nieuwsgierigheid uit de beginjaren zijn op de achtergrond geraakt. Veel bewoners wonen er nog met plezier, maar er is veel veranderd sinds de bouw. De wijk en woningen zijn verouderd en voldoen niet aan de huidige eisen. Het autobezit is sinds het ontstaan van de wijk enorm toegenomen. In 1970 waren er in Nederland 185 auto’s per 1000 inwoners en vandaag de dag zijn dat er maar liefst 494 per 1000 inwoners. Dat heeft uiteraard zijn weerslag op de openbare ruimte. Die openbare ruimte is toe aan revitalisering en verbinding met het prachtige landschap langs de IJssel. Vooral bij bezoekers is het beeld over de Mosterdhof vaak niet positief. Dit alles heeft een negatieve invloed op de leefbaarheid.
Om het tij te keren maakte de gemeente samen met bewoners en andere wijkpartijen het Wijkontwikkelingsplan Mooi Mosterdhof 2030, waarin het toekomstbeeld van de wijk wordt beschreven. De thema’s De wijk uit zijn schulp, Aandacht voor elkaar, Fris en fruitig en Klaar voor de toekomst worden uitgewerkt en uitgevoerd in vier wijktafels. Het Wijkontwikkelingsplan bevat 37 acties voor de korte en lange termijn, rijp en groen. Dit plan is het vertrekpunt voor deze prijsvraag. Onder meer op het gebied van sociale verbondenheid en identiteit van de wijk maar ook op het gebied van energie, klimaat, inrichting openbare ruimte, riolering, het tegengaan van verrommeling en het aanzicht van de wijk. De gemeentelijke ambities op het gebied van energie, klimaat en riolering zijn leidend voor het tijdpad van de revitalisering; wat eerder kan wordt door de coalitie eerder opgepakt. Op dit moment gebeurt er dus al veel in de wijk.
De coalitie is al bezig met de uitvoering van het Wijkontwikkelingsplan. Daarvoor heeft de gemeente extra budget beschikbaar gesteld. Han van Ardenne Architecten, ontwerper van de Mosterdhof, is bij de plannen betrokken. Woningcorporatie Vivare, eigenaar van circa 10% van de woningen in de Mosterdhof, heeft de uitgangspunten van het Wijkontwikkelingsplan in zijn planning en begroting ingepast voor wat betreft de woningen haar eigendom en passend binnen de Woningwet. Waterschap Rijn en IJssel is betrokken als eigenaar/beheerder van de waterkering (dijk) en de watergang die om de Mosterdhof ligt, en adviseert over waterveiligheid en klimaatadaptatie. In het kader van de programma’s Wijk van de Toekomst, Leefbaarheid en SteenGoedBenutten heeft de provincie Gelderland een subsidie voor procesondersteuning toegekend. Een onafhankelijk aanjager is betrokken om te zorgen dat de energie in het project wordt gehouden, dat acties uitgevoerd worden en dat nieuwe initiatieven, mogelijkheden en meekoppelkansen gesignaleerd en aangehaakt worden.
De kern van de opgave is om voor alle kleine en grote uitdagingen in de Mosterdhof samenhangende oplossingen te vinden die de leefbaarheid verhogen. De uitdagingen liggen zowel in het ruimtelijke als het sociale domein. Gezocht wordt naar een plan dat concreet bijdraagt aan een positief beeld van de wijk en aan verduurzaming, waarbij naast de openbare ruimte van de wijk ook het uiterwaardengebied beleefbaar gemaakt en opgewaardeerd wordt. Hierbij wordt aangesloten op de ambities uit het Wijkontwikkelingsplan en de Intergemeentelijke Structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort. Een toekomstgericht, integraal en vernieuwend ruimtelijk ontwerp voor de Mosterdhof op hoofdlijnen gaat gepaard met het toekomstbestendig maken van de woningen en bevat praktische handreikingen over het wat, hoe en wie van de gewenste veranderingen. Door bundeling van competenties kan breed draagvlak worden gegenereerd waardoor bewoners en coalitiepartners worden gemotiveerd om concrete bijdragen te leveren aan realisatie, zonder daarbij het tempo te verliezen.

De maximaal drie geselecteerde teams wordt gevraagd om:
1. Een visie op de langere termijn waarin de opgaven van klimaat en energie worden verbonden met elkaar en gekoppeld aan de herinrichtingsopgave van buurt en buitengebied. De planhorizon van het wijkontwikkelingsplan is nu 2030 en voor de energietransitie 2050;
2. Een visualisatie van het scenario op de schaal van de wijk en de directe woonomgeving tot ca. 2030 in de vorm van een plankaart, een strategie voor interventies en beelden op ooghoogte;
3. Een gereedschapskist met ‘laaghangend fruit’ en ‘geen spijt maatregelen’ die nog niet in beeld zijn en waarmee bewoners en ook andere wijkpartijen ‘morgen’ al aan de slag kunnen. Te denken valt aan het toekomstbestendig maken van woningen, het verfraaien van de overgangen private en openbare ruimte, het beheer en onderhoud van het openbaar groen en kleine maatregelen ten gunste van de klimaatadaptatie. En aan leuke tips om samen onderwerpen op te pakken die direct energie opleveren en de sociale cohesie bevorderen.
Hiervoor ontvangt ieder team een vergoeding van € 10.000 excl. btw.

In het vervolg op de prijsvraag treedt de uitschrijver in overleg met de hoofdverantwoordelijke inzender van de best beoordeelde inzending. Doel van dit overleg is om, afhankelijk van de aard van de inzending, te bezien welke mogelijkheden er zijn voor een langdurig vervolgopdracht teneinde commitment met het oog op deze inzending nader te concretiseren zodat realisatie van (delen van) het idee in de betreffende wijk, in nauwe samenspraak met coalitiepartijen en overige stakeholders, kan worden opgepakt.

Resultaat

De jury heeft Team Barzilay+Ferwerda, Veenenbos&bosch, Diep en Endule tot winnaar uitgeroepen.

Opdrachtgever
Gemeente Westervoort

Documenten
procedure
Het Steunpunt Ontwerpwedstrijden is in 1997 opgericht op initiatief van de Rijksbouwmeester en ondergebracht bij Architectuur Lokaal door Aedes (vh. NWR), Bouwend Nederland (vh. AVBB), BNA, BNI, BNSP, NEPROM, NVTL, ONRI, VNG en de ministeries van VROM, OCW, LNV, V&W, BuiZa en Defensie. © 2009-2022, Stichting Architectuur Lokaal.