Ontwerpwedstrijden - Panorama Emmen Bargeres
 
Colofon | Disclaimer | Over Ons | Contact

Panorama Emmen Bargeres

Gemeente Emmen schrijft i.s.m. Domesta, Lefier, Staatsbosbeheer, Waterschap Vechtstromen en Sedna een prijsvraag uit. Deelname staat open voor teams met tenminste één ontwerper (architect, stedenbouwkundige, landschapsarchitect, interieurarchitect), die is geregistreerd in het Nederlands Architectenregister, dan wel een vergelijkbaar buitenlands register.
Op basis van motivatie en portfolio selecteert de jury maximaal drie teams voor deelname aan de prijsvraag.

De opgave:
Bargeres is een woonwijk in Emmen van ruim 4000 woningen gebouwd in de jaren 70 waar natuur en landschap onlosmakelijk onderdeel zijn van de stadsstructuur. De wijk ligt op de plaats van de vroegere es van de dorpen Noordbarge en Zuidbarge, ten zuidwesten van het stadscentrum; deels in een beekdal en deels op de heuvelrug en grenzend aan het  Noordbargerbos, een multifunctioneel bos in bezit van Staatsbosbeheer. De scheidslijn tussen de ondergronden wordt gevormd door het Oranjekanaal dat indertijd is gegraven
voor de veenontginning. De oude lijnen in het gelaagde landschap zijn nog zichtbaar in de boomwallen met oude eikenbomen, die in het stedenbouwkundig plan behouden zijn.
Dit stedenbouwkundig plan bestaat uit een patroon van 22 brinken ontsloten door een rondweg. De verkeersystemen zijn gescheiden, de woningen kennen een duidelijk voor- en achterkant en er is een samenhangende, royale groenstructuur. De wijk werd gebouwd voor gezinnen, maar nu is de realiteit dat in 70% van de woningen maar 1 of 2 mensen wonen.
De ruimtelijke structuur is door de jaren heen onveranderd, maar de tijd heeft de wijk ingehaald. Na 50 jaar voldoet Bargeres niet meer aan de huidige inzichten voor een leefbare wijk en het openbaar gebied is sleets geworden. De huishoudens in de woningen zijn anders dan voorheen, kleiner, ouder en dat verandert de sociale structuur. “Mensen zijn elkaar verloren”. De woningen, openbare ruimte en stedenbouwkundige structuur sluit niet meer aan bij de bewoners van nu en de opgaven op gebied van water en energie van deze tijd.
De coalitie bestaat uit de gemeente Emmen, de woningcorporaties Domesta en Lefier, Staatsbosbeheer, Waterschap Vechtstromen en Welzijnsgroep Sedna. De partijen hebben individuele opgaven die afzonderlijk van elkaar niet op te lossen zijn. De corporaties bezitten gezamenlijk 1500 woningen in Bargeres en willen hun woningvoorraad verbeterenen beter laten aansluiten op de vraag. Staatsbosbeheer streeft naar een betere verbinding tussen wijk en bos. Het waterschap ziet een stevige opgave om het watersysteem klimaat proof te maken: nu blijft regenwater op straat staan en komt rioolwater in overloopvijvers terecht. De gemeente en welzijnsorganisaties willen de leefbaarheid vergroten en de wijk toekomstbestendig maken. Naast deze coalitie vindt er samenwerking plaats bij het opstellen van een Woon- en leefbaarheidsvisie(WLV) voor de wijk Bargeres, een proces dat in september is gestart. Daarin zijn de gemeente, de beide corporaties, welzijnsorganisatie Sedna en de wijkvereniging Bargeres verenigd. SBB en Waterschap behoren tot de klankbordgroep van de WLV.
De kern van de opgave ligt in de revitalisering van de wijk zodat deze toekomstbestendig wordt. Daarbij is de logica van de ondergrond (water, bodem, natuur) leidend om te bepalen waar in het systeem welke ingrepen kansrijk kunnen zijn. Dit, in combinatie met de vraag welke mutaties en kwaliteitsverbeteringen nodig zijn om de woningvoorraad aan te laten sluiten bij de huidige en toekomstige bewoners. Daarbij zou het resultaat moeten zijn dat sociale en ruimtelijke verbindingen sterker worden, de leefbaarheid en bestaande ruimtelijke kwaliteit wordt vergroot. Daarbij is de opgave om een houdbare vorm te vinden van eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor onderhoud van de leefomgeving, waar herverdeling van taken, grond en financiering denkbaar is.

De maximaal drie geselecteerde teams wordt gevraagd om:
1. Een scenario op de schaal van de wijk voor revitalisering, die gebaseerd is op de logica van het gebied: de onderliggende natuur (biodiversiteit, water- en energiesystemen) en deze verbindt met opgaven wat betreft de woningvoorraad, de wijkstructuur, de mobiliteit en de sociale cohesie,
2. Een globaal financieringsconcept, gekoppeld aan materieel en immaterieel eigenaarschap,
3. Een verbeelding van het ‘grensproject’: het overgangsgebied openbaar-privé. Hoe kan het oorspronkelijk ruimtelijk systeem van heldere voor- en achterkantrelatie van de woning aan een groene en een ‘grijze’ zijde worden herzien en aangepast aan onze tijd en de huidige bewoners, zodat sociale isolatie en vereenzaming voorkomen wordt, sociale veiligheid en ontmoetingsfunctie worden vergroot en het ruimtelijk beeld van verharding, waterbeheer en verschutting wordt verbeterd. Locatie voor deze verbeelding is de Rolderbrink. Tijdens de eerste Ateliersessie wordt door corporatie Domesta één of meerdere woningblokjes aangewezen in deze brink.
Hiervoor ontvangt ieder team een vergoeding van € 10.000 excl. btw.

Uitkomsten van de prijsvraag, die door de coalitiepartners worden omarmd, worden opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de Woon- en Leefbaarheidsvisie van Bargeres en ter besluitvorming voorgelegd aan het college. Ook worden de uitkomsten gedeeld met de besturen van de andere coalitiepartners. In het vervolg op de prijsvraag wordt bezien welke mogelijkheden met het oog op realisatie van het idee in de betreffende wijk er zijn. Hiervoor treedt de uitschrijver in overleg met de hoofdverantwoordelijke inzender van de best beoordeelde inzending. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de coalitiepartijen en overige stakeholders. De initiatiefnemer van Panorama Lokaal zal de analyses van de prijsvraag met een breed publiek delen, onder meer door middel van een tentoonstelling, publicatie en een advies aan het kabinet.

Resultaat

De jury heeft Team berte daan landschap, Territoria, Jan Martijn Eekhof stedenbouw en Interra tot winnaar uitgeroepen.

Opdrachtgever
Gemeente Emmen

Documenten
procedure
Het Steunpunt Ontwerpwedstrijden is in 1997 opgericht op initiatief van de Rijksbouwmeester en ondergebracht bij Architectuur Lokaal door Aedes (vh. NWR), Bouwend Nederland (vh. AVBB), BNA, BNI, BNSP, NEPROM, NVTL, ONRI, VNG en de ministeries van VROM, OCW, LNV, V&W, BuiZa en Defensie. © 2009-2022, Stichting Architectuur Lokaal.